Nelleke Gruijters

14/01/2011

Drs. Nelleke Gruijters is huisarts en afgestudeerd aan de sociale academie. Op de kennisdag spreekt zij samen met Nettie Blankenstein over evidence-based behandelingen in de huisartsenpraktijk bij psychische klachten.

Eindhoven, 25 november 2010

1. Wanneer heeft u de verbinding gelegd tussen Lichaam en Geest?

Ik werd mij voor het eerst echt bewust van de verbinding tussen lichaam en geest op de sociale academie en tijdens mijn werk als maatschappelijk werker. Ik merkte dat mensen met psychische problematiek vaak ook lichamelijke klachten hadden. Ik ben daarna geneeskunde gaan studeren en uiteindelijk huisarts geworden. De huisartsenzorg is bij uitstek een plek waar de verbinding tussen lichaam en geest duidelijk naar voren komt. Huisartsen krijgen verschillende mensen met zowel lichamelijke als psychische klachten in hun praktijk. Hulp zoeken via een huisarts is voor veel mensen laagdrempeliger dan hulp zoeken bij een psycholoog. Huisartsen krijgen hierom regelmatig te maken met geestelijke problematiek. Het is voor de huisarts belangrijk om bij patiënten een juist beeld te verkrijgen van welke problematiek sprake is: geestelijke, lichamelijke of allebei.

2. Waar ligt de focus in uw werkveld, op het lichaam of op de geest?

In mijn werkveld melden patiënten zich vaak met een lichamelijke klacht. Het zorgvuldig behandelen van lichamelijke klachten is natuurlijk een kerntaak van huisartsen maar het behandelen van psychische klachten zoals angst, depressie of overspannenheid behoren eveneens tot het dagelijkse werk. Ik denk dat iedere huisarts zich goed realiseert dat er een verbinding is tussen lichaam en geest. Die verbinding is inherent aan ons vak. De verwevenheid van lichamelijke en psychische klachten komt naar voren omdat patiënten psychische of psychosociale problemen vaak in hun lichaam voelen. Soms gaat dat zover dat mensen lichamelijk onverklaarbare klachten hebben die samen kunnen hangen met bijvoorbeeld niet goed om kunnen gaan met geestelijke problemen.

Wat betreft het wetenschappelijk onderzoek merk ik dat vaak naar somatische klachten of naar goed omschreven psychische aandoeningen als angst en depressie wordt gekeken. Onderzoeken die de verbinding maken tussen lichamelijke klachten en psychische problemen zijn beperkt. Huisartsen weten dat bij behandeling van psychische klachten niet alleen pillen maar ook praten belangrijk is. Maar er is nog weinig onderzoek gedaan naar de manier waarop het beste gepraat kan worden. Huisartsen hebben wel geleerd consultgesprekken te voeren maar weten nog weinig over effectieve therapeutische gesprekken bij psychische klachten. In het programma Alledaagse ziekten van ZonMw zijn recent enkele onderzoeken gedaan naar interventies die toepasbaar zijn in de huisartsenpraktijk bij psychische klachten. Daarbij staat de verbinding tussen lichaam en geest centraal.

Tijdens de kennisdag bepreken we bijvoorbeeld de 'Reattributie'. Deze interventie gaat uit van het principe dat lichamelijke klachten in stand gehouden kunnen worden doordat patiënten daar zelf een bepaalde betekenis aan toekennen. Via deze interventie wordt dan geprobeerd om dat denken en de betekenis die wordt toegekend te doorbreken. Ook bespreken we de interventie 'Problemsolving therapie’, waarbij mensen leren om problemen gestructureerd aan te pakken. PST is vooral bruikbaar als psychische klachten samenhangen met problemen in het dagelijkse leven. Wat speciaal is aan de onderzoeken zoals reattributie of PST, is dat ze zich niet alleen richten op hoe de verbinding tussen lichaam en geest in elkaar steekt, maar ook praktisch bijdragen aan hoe we met die verbinding om kunnen gaan in de huisartsenpraktijk.

3. Tegen welke obstakels loopt u aan in het werkveld?

Er zijn nog verschillen in hoeverre huisartsen zelf psychische hulp of geestelijke begeleiding verzorgen. Sommige artsen hebben meer affiniteit met het begeleiden van psychische problematiek of zijn er vaardiger in dan anderen. Een belangrijke nieuwe ontwikkeling is daarom de komst van de Praktijkondersteuner (POH)-GGZ. Wanneer een huisarts bij een patiënt vaststelt dat er sprake is van psychische problematiek, kan de Praktijkondersteuner GGZ aanvullende diagnostiek verzorgen en een aantal gesprekken met de patiënt voeren. De financiering van de praktijkondersteuning is echter niet optimaal en de opleidingen sociaal-psychiatrisch en maatschappelijk werk zijn nog niet afgestemd op de huisartsenpraktijk.

4. Hoe ziet u de toekomst voor de gezondheidszorg, wat zou u graag zien veranderen?

Zoals ik eerder aangaf is de kwaliteit van geestelijke gezondheidszorg binnen huisartsenpraktijken niet overal hetzelfde. Persoonlijk zou ik graag zien dat iedereen dezelfde standaard zorg van een huisarts kan verwachten, zowel bij lichamelijk als psychische klachten. Het zou goed zijn als er binnen huisartsenpraktijken een verdiepingsslag plaatsvindt wat betreft de geestelijke gezondheidszorg. De invoering van een POH-GGZ kan daarbij een belangrijke rol spelen. Huisartsen kunnen hulp bij geestelijke problematiek delegeren en tegelijkertijd zelf bijleren door nauw samen te werken met de praktijkondersteuners.